Targalski Jerzy Wojciech (1929–1977), historyk.
Ur. 10 XI w Łodzi, był synem Antoniego (zm. 1964), robotnika, uczestnika rewolucji 1905 r. w Zgierzu, członka PPS (1905), PPS-Lewicy (1906) i Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (1918–22), działacza klasowego Związku Zawodowego Włókniarzy, a po drugiej wojnie światowej PPS (1945) i PZPR (1948), oraz Anny z domu Witczak (1891–1973), robotnicy zakładów włókienniczych w Łodzi. Miał siostrę Krystynę (zm. 1942).
Do r. 1939 ukończył T. trzy klasy szkoły powszechnej. W okresie okupacji niemieckiej pracował w l. 1943–5 w Fabryce Maszyn i Odlewni Żelaza «Müller und Seidel» w Łodzi. Tam po zakończeniu wojny kontynuował edukację w II Państw. Gimnazjum i Liceum im. Gabriela Narutowicza, a od r. 1948 w XVII Państw. Gimnazjum i Liceum. Od stycznia 1947 należał do Organizacji Młodzieży Tow. Uniw. Robotniczego i był członkiem Komitetu Jednościowego, który doprowadził do zjednoczenia organizacji młodzieżowych i powołania w r. 1948 Związku Młodzieży Polskiej. Po maturze odbył w l. 1949–52 studia historyczne pierwszego stopnia na Wydz. Humanistycznym Uniw. Łódz. i równocześnie był tamże w l. 1950–3 zastępcą asystenta, potem asystentem w Katedrze Historii Powszechnej Zakł. Historii Starożytnej (do 30 X 1953). W kole uczelnianym Związku Akademickiego Młodzieży Polskiej pełnił funkcje wiceprzewodniczącego (1950), sekretarza grupy (1950–1) i przewodniczącego (1951–2). W styczniu 1952 wstąpił do PZPR.
W r. 1953 przeniósł się T. do Warszawy; ukończył 20 X t.r. kurs dla wykładowców podstaw marksizmu-leninizmu w Inst. Kształcenia Kadr Naukowych (od r. 1954 Inst. Nauk Społecznych) przy KC PZPR. Dn. 1 XI t.r. został wykładowcą tego przedmiotu w Katedrze Marksizmu-Leninizmu Wydz. Ekonomii Politycznej Uniw. Warsz. Równocześnie od 30 IV 1954 kontynuował tam studia w Katedrze Podstaw Marksizmu-Leninizmu Inst. Historii. Następnie we wrześniu 1955 rozpoczął studia aspiranckie w Inst. Nauk Społecznych, początkowo w Katedrze Historii Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, a następnie w Katedrze Historii Polski i 3 VII 1956 uzyskał magisterium na podstawie pracy Z dziejów walki z „ekonomizmem” w Rosji w latach 1894–98, napisanej pod kierunkiem Kazimierza Owoca. Należał do grona osób zapraszanych na posiedzenia Klubu Krzywego Koła, działającego w l. 1955–62 w Warszawie.
W r. 1955 zakończył T. wykłady na Uniw. Warsz. i podjął pracę starszego redaktora w wydawnictwie «Iskry» – początkowo w redakcji społeczno-politycznej, a następnie redakcji popularnonaukowej. Redagował serię wydawniczą „Biblioteka Historyczna Niezapominajki”, a także książki o charakterze pamiętnikarskim i archiwalno-dokumentalnym. W styczniu 1961 przeszedł do pracy w dziale archiwalnym Zakł. Historii Partii przy KC PZPR. Opracował tom pierwszy (W. 1964), a z Barbarą Lesiak tom trzeci (W. 1966) „Informatora o zasobie mikrofilmowym”. Publikował też prace popularnonaukowe, m.in. książki Operacja Otto (W. 1962), Pierwsi buntownicy (W. 1967) i W ogniu walk (W. 1968), a także artykuły i edycje źródłowe dotyczące początków polskiego ruchu socjalistycznego, drukowane głównie na łamach kwartalników „Pokolenia” i „Z pola walki”. W l. 1964–7 pracował w redakcji „Z pola walki”; podlegał mu dział biografistyki i miscellanea.
W marcu 1967 został T. dyrektorem Ośrodka Kultury Polskiej w Sofii. Po marcu 1968 zaprotestował przeciw usunięciu z PZPR pracownicy Zakł. Historii Partii Romany Toruńczyk i w konsekwencji odwołano go w sierpniu t.r. z Sofii. Dzięki Emilowi Herbstowi został 29 X kierownikiem Działu Analizy w Redakcji Propagandy i Analizy Czytelnictwa Prasy (od 1 IV 1969 był sekretarzem redakcji Analizy Czytelnictwa Prasy, od 1 VII t.r. naczelnikiem Wydz. Analizy Czytelnictwa, a od 1 I 1972 sekretarzem redakcji Propagandy i Analizy Czytelnictwa Prasy i Wydawnictw) przy Centralnym Zarządzie Upowszechniania Prasy i Książki «Ruch» (od r. 1969 Zjednoczenie Upowszechniania Prasy i Książki «Ruch», od r. 1971 Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza «Prasa–Książka–Ruch»). Do pracy przyjął relegowanego z Uniw. Warsz. Jerzego Diatłowickiego oraz zwolnionego z Państw. Wydawnictwa Naukowego Jana Kofmana. Od 11 XII 1972 pracował w Komitecie ds. Radia i Telewizji jako naczelnik Wydz. Szkolenia i Doskonalenia Zawodowego w Biurze Kadr i Szkolenia, a od 1 IV do 30 VI 1973 w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych jako starszy radca w Dziale Metodyczno-Naukowym Biura Prac Naukowych. Publikował książki popularnonaukowe o historii polskiego socjalizmu, m.in. biografię Szermierz wolności. Stuletni żywot Bolesława Limanowskiego 1835–1935 (W. 1973) oraz album Ludwik Waryński. Życie i dzieło (W. 1974). Zarekomendowany przez Stanisława Kalabińskiego został 1 I 1975 starszym asystentem w Pracowni Dziejów Klasy Robotniczej w Inst. Historii PAN. Przygotowywał rozprawę doktorską Geneza i działalność PPS Proletariat w latach 1900–1904, ale jej nie ukończył. W r. 1976 opublikował ostatnią i najważniejszą książkę Ludwik Waryński. Próba życia (W. 1976), za którą przyznano mu w r. 1977 nagrodę historyczną tygodnika „Polityka”. W związku ze stanem zdrowia przeszedł w grudniu 1976 na rentę inwalidzką. Był konsultantem historycznym filmu „Biały mazur” (1979, reż. W. Jakubowska), opartego na motywach z biografii Waryńskiego. Zmarł 17 VIII 1977 w Warszawie, został pochowany na cmentarzu Północnym (kw. E–IV–5 rząd 9 grób 10).
T. był dwukrotnie żonaty. W małżeństwie z Kazimierą z Borkowskich (1925–2003), kierowniczką biblioteki Wydz. Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniw. Warsz. miał dwóch synów: Jerzego Włodzimierza, pseud. Józef Darski (ur. 1952), publicystę, działacza opozycji antykomunistycznej, oraz Tadeusza (1957–2007), alpinistę. Po rozwodzie ożenił się z Cecylią z Leśniewskich (1934–1982), księgową; małżeństwo to było bezdzietne.
Kita J., Stobiecki R., Słownik biograficzny historyków łódzkich, Ł. 2000; Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956–1989, W. 2007 I (dot. syna Jerzego, fot.); Słownik historyków polskich, W. 1994; Wituch T., Stolarczyk B., Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000, Kr. 2010; – Eisler J., Polski rok 1968, W. 2006; – „Polityka” 1977 nr 29 s. 11, nr 35 (nekrolog); „Z pola walki” 1968 nr 1 s. 247–50, 1978 nr 1 (nekrolog); – AAN: Centralne Arch. KC PZPR, Centralna Kartoteka, sygn. CKXX/22048, CKXX/11077, Arch. Szkół Partyjnych, sygn. 97/268; Arch. IH PAN: sygn. 2/528 (akta personalne); Arch. Uniw. Warsz.: sygn. WH 25393 (akta studenckie, fot.); IPN w W.: sygn. IPN BU 1010/239725 (akta paszportowe, fot.); – Informacje Jerzego Diatłowickiego z W., Jana Kofmana z W. i Agnieszki Mikołajczyk-Jarno z Arch. Uniw. Łódz.
Tomasz Siewierski